1. Phán quyết chấn động của Tòa án Tối cao Mỹ

Vào cuối tuần qua, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ các mức thuế nhập khẩu đối ứng diện rộng (thuế khẩn cấp) mà Tổng thống Trump đã ban hành trước đó.

  • Lý do: Tòa cho rằng Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền hành pháp khi tự ý áp đặt các mức thuế lớn mà không thông qua sự phê chuẩn cần thiết từ Quốc hội hoặc dựa trên các cơ sở pháp lý cụ thể về an ninh quốc gia.

  • Phản ứng thị trường: Ngay sau phán quyết, thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng mạnh. Chỉ số Dow Jones và S&P 500 ghi nhận những phiên khởi sắc do nhà đầu tư kỳ vọng rủi ro chiến tranh thương mại toàn cầu sẽ giảm bớt và chi phí nhập khẩu của doanh nghiệp không bị đội lên đột ngột.

2. Phản đòn của Tổng thống Trump: Thuế toàn cầu 10% và 15%

Dù bị Tòa án "tuýt còi", Tổng thống Trump không hề lùi bước mà ngay lập tức sử dụng các công cụ hành pháp khác để tái áp đặt thuế:

  • Sắc lệnh mới (20/2): Ông ký sắc lệnh áp đặt mức thuế toàn cầu 10%, dự kiến có hiệu lực từ ngày 24/2.

  • Leo thang lên 15%: Ngay sau đó, thông tin mới nhất cho thấy ông tiếp tục đẩy mục tiêu này lên mức 15%.

  • Mục tiêu: Ông khẳng định đây là công cụ để bảo vệ sản xuất trong nước, giảm thâm hụt thương mại và tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán song phương.

3. Các công cụ pháp lý Tổng thống Trump còn trong tay

Các chuyên gia phân tích rằng, dù Tòa án Tối cao đã hạn chế quyền lực của ông, Tổng thống vẫn còn nhiều "vũ khí" pháp lý để thực thi chương trình nghị sự:

  • Đạo luật Thuế quan năm 1930 (Mục 338): Cho phép áp thuế đối với các quốc gia phân biệt đối xử với hàng hóa Mỹ.

  • Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 (Mục 232): Áp thuế dựa trên lý do an ninh quốc gia (công cụ ông từng dùng rất hiệu quả với thép và nhôm ở nhiệm kỳ trước).

  • Đạo luật Thương mại năm 1974 (Mục 301): Cho phép đáp trả các hành vi thương mại không công bằng từ nước ngoài.

  • Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA): Cho phép Tổng thống điều chỉnh các giao dịch kinh tế trong tình trạng khẩn cấp quốc gia.

4. Danh mục hàng hóa miễn trừ

Để xoa dịu áp lực lạm phát và tránh gây sốc cho chuỗi cung ứng thiết yếu, tuyên bố của Nhà Trắng đã đưa ra một danh sách dài các mặt hàng không bị áp thuế mới, bao gồm:

  • Thực phẩm thiết yếu: Thịt bò, cà chua, cam.

  • Y tế: Dược phẩm.

  • Công nghiệp: Xe chở khách và một số khoáng sản quan trọng.

  • Các đối tác láng giềng: Sản phẩm từ Canada và Mexico (nằm trong thỏa thuận USMCA) cũng được loại trừ khỏi đợt áp thuế này.

Nhận định: Cuộc đối đầu pháp lý giữa Nhà Trắng và cơ quan tư pháp đang đẩy kinh tế toàn cầu vào trạng thái bất định. Việc ông Trump liên tục đưa ra các mức thuế mới (từ 10% lên 15%) cho thấy quyết tâm "dùng thuế thay thế đàm phán" bất chấp các rào cản pháp lý trong nước.