1. Nhóm ngành chịu tác động mạnh nhất: Dệt may và Da giày

Mỹ là thị trường tiêu thụ hơn 40% tổng lượng hàng dệt may và da giày xuất khẩu của Việt Nam.

  • Giá thành: Với mức thuế 15%, giá bán tại kệ của hàng "Made in Vietnam" sẽ bị đẩy lên cao. Điều này khiến hàng Việt Nam mất lợi thế cạnh tranh về giá so với các nước có hiệp định thương mại riêng với Mỹ hoặc các đối tác Mỹ Latinh được miễn trừ.

  • Chuyển dịch đơn hàng: Các nhà bán lẻ Mỹ có thể cân nhắc chuyển dịch một phần đơn hàng sang Mexico hoặc các nước Trung Mỹ để tận dụng quy tắc xuất xứ và miễn thuế.

  • Áp lực lợi nhuận: Doanh nghiệp Việt Nam buộc phải cắt giảm biên lợi nhuận (vốn đã mỏng) để chia sẻ gánh nặng thuế với đối tác Mỹ nhằm giữ chân khách hàng.

2. Nhóm ngành Điện tử, Máy vi tính và Linh kiện

Đây là nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất sang Mỹ (năm 2025 đạt hơn 42 tỷ USD, tăng 81% so với 2024).

  • Vị thế "Lựa chọn thay thế Trung Quốc": Do hàng Trung Quốc có thể phải chịu mức thuế tổng cộng lên tới 35% (25% cũ + 10% mới), mức thuế 15% của Việt Nam vẫn được coi là "dễ thở" hơn. Các tập đoàn như Apple, Samsung có thể tiếp tục đẩy mạnh lắp ráp tại Việt Nam để tránh mức thuế cao hơn từ Trung Quốc.

  • Rủi ro "Chuyển tải bất hợp pháp": Mỹ sẽ giám sát cực kỳ chặt chẽ các linh kiện từ Trung Quốc chuyển qua Việt Nam để lắp ráp sơ sài rồi xuất sang Mỹ. Nếu bị kết luận là lẩn tránh thuế, các mặt hàng này có thể bị áp mức thuế trừng phạt lên đến 200-300%.

3. Nhóm ngành Nông - Thủy sản (Gỗ, Tôm, Cá tra)

  • Đồ gỗ và Sản phẩm gỗ: Mỹ chiếm khoảng 50% kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Thuế 15% sẽ làm chậm nhịp hồi phục của ngành này, nhất là khi thị trường bất động sản Mỹ đang biến động.

  • Thủy sản (Tôm, Cá tra): Dù có tin vui về việc giảm thuế chống bán phá giá (POR19), mức thuế toàn cầu 15% mới này sẽ triệt tiêu phần lớn lợi thế đó. Tuy nhiên, vì là thực phẩm thiết yếu, nhu cầu tiêu dùng ít nhạy cảm với giá hơn so với hàng tiêu dùng nhanh.

4. Cơ hội trong thách thức: "Bàn đạp" để đàm phán

Mức thuế 15% theo Mục 122 chỉ có thời hạn tạm thời 150 ngày. Đây chính là "cửa sổ thời gian" để Chính phủ Việt Nam đẩy mạnh đàm phán song phương:

  • Mua hàng Mỹ: Việc ký kết các hợp đồng mua máy bay Boeing (37,2 tỷ USD) hay năng lượng (LNG) từ Mỹ trong tuần qua là những bước đi chiến lược để giảm thâm hụt thương mại, từ đó vận động Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách miễn trừ hoặc giảm thuế.

  • Tận dụng vốn đầu tư (FDI): Các dự án như nhà máy xe điện 100 triệu USD hay trung tâm dữ liệu sẽ giúp Việt Nam khẳng định vai trò đối tác tin cậy, không chỉ là nơi gia công giá rẻ.

    Lưu ý: Việc Tổng thống Trump công bố danh sách miễn trừ (thịt bò, dược phẩm, khoáng sản...) cho thấy ông vẫn để ngỏ khả năng "mặc cả". Việt Nam cần nhanh chóng chứng minh hàng hóa của mình không gây hại cho sản xuất nội địa Mỹ mà trái lại, đang hỗ trợ chuỗi cung ứng của họ.